ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಜಯಂತಿ | Kempegowda Jayanti History

ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ 'ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿ' ಅಥವಾ ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಐದು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭದ್ರವಾದ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದವರು ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 27 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ದಿನಾಚರಣೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜಯಂತಿಯಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸುದಿನ.

​ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಜೀವನ, ಅವರ ವಂಶಾವಳಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​1. ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಜನನ

​ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮಂತರಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದವರು ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳು. ಇವರು ಮೂಲತಃ ಮೊರಸು ಒಕ್ಕಲು ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಂಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊರೆ ಜಯಗೌಡರ ನಂತರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೆಂಪಂಜೇಗೌಡರ ಸುಪುತ್ರರೇ ಮೊದಲನೇ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು (ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡ).

• ​ಜನನ: ಕ್ರಿ.ಶ 1510 ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರಸರಾದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಜನಿಸಿದರು.
• ​ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ: ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಗಂಗಾವರ ಮುಂತಾದ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜನೀತಿ, ಯುದ್ಧಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.
• ​ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ: ಕ್ರಿ.ಶ 1513 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ನಂತರ ಯಲಹಂಕದ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

​2. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ (ಕ್ರಿ.ಶ 1537)

​ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಆಡಳಿತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದರೆ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಸ್ಥಾಪನೆ. ಅಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಯಲಹಂಕವು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಹೊಸದೊಂದು ವಿಶಾಲ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಯೋಜಿಸಿದರು.

​ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಗೋಪುರಗಳು

​ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಾದ ಅಚ್ಯುತರಾಯರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಕ್ರಿ.ಶ 1537 ರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನಗರವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂದೇ ಊಹಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಸುಂದರ ಗಡಿ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು (Kempegowda Towers) ನಿರ್ಮಿಸಿದರು:

1. ​ಉತ್ತರ ಗಡಿ: ಮೇಖ್ರಿ ವೃತ್ತದ ಬಳಿಯ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ ಉದ್ಯಾನವನ.
2. ​ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿ: ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್ ಗುಡ್ಡ.
3. ​ಪೂರ್ವ ಗಡಿ: ಹಲಸೂರು ಗುಡ್ಡ.
4. ​ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿ: ಗವಿಪುರಂ ಗುಡ್ಡ (ಬಂಡಿಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ).

​3. ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರಿ: ಪೇಟೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿನ್ಯಾಸ

​ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಕೇವಲ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನೊಂದು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ವರ್ತಕರು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಬೀದಿ ಅಥವಾ 'ಪೇಟೆ'ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ:

• ​ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಪೇಟೆ: ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳು.
• ​ಅಕ್ಕಿಪೇಟೆ, ರಾಗಿಪೇಟೆ, ಗೋಧಿಪೇಟೆ: ಧಾನ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಜಾಗ.
• ​ಬಳೇಪೇಟೆ: ಬಳೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವರ್ತಕರಿಗಾಗಿ.
• ​ತಿಗಳರಪೇಟೆ: ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವವರಿಗಾಗಿ.
• ​ಕುಂಬಾರಪೇಟೆ, ಗಾಣಿಗರಪೇಟೆ: ಮಡಕೆ ಮಾಡುವವರು ಹಾಗೂ ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗಾಗಿ.

​4. ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಕೆರೆಗಳ ಕ್ರಾಂತಿ)

​ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯ ಆಸರೆಯಿಲ್ಲದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಾಗದಂತೆ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ನಗರದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೂರಾರು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:

• ​ಧರ್ಮಂಬುಧಿ ಕೆರೆ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ (ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್) ಇರುವ ಜಾಗ. ಇದು ಅಂದಿನ ನಗರದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು.
• ​ಕೆಂಪಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆ: ಗವಿಪುರಂ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
• ​ಹಲಸೂರು ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪಂಗಿ ಕೆರೆ: ನಗರದ ಭೂಗತ ಜಲಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗಿದ್ದವು.

​ಪ್ರತಿ ಕೆರೆಯೂ ತುಂಬಿ ಹರಿದಾಗ ಅದರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರು ಮತ್ತೊಂದು ಕೆರೆಗೆ ಸೇರುವಂತೆ 'ಸರಪಳಿ ಕೆರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ'ಯನ್ನು (Chain of Lakes) ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.

​5. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

​ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಧರ್ಮಸಹಿಷ್ಣು ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾವತ್ಸಲ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿತು.

• ​ಕ್ರೂರ ಪದ್ಧತಿಯ ನಿಷೇಧ: ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಲಹಂಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೊರಸು ಒಕ್ಕಲು ಸಮುದಾಯದ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಎಡಗೈ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ 'ಬಂದಿ ದೇವರ' ಕ್ರೂರ ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಈ ಅಮಾನವೀಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.
• ​ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು: ಬಸವನಗುಡಿಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಗಣೇಶ ಹಾಗೂ ಎತ್ತು (ಬಸವಣ್ಣ) ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಲಸೂರಿನ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಇವುಗಳಿಗೆ ಭೂದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
• ​ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೇಮ: ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಸ್ವತಃ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಗಂಗಾಗೌರಿ ವಿಲಾಸಂ' ಎಂಬ ಯಕ್ಷಗಾನ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು.

​6. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಅಮರ ನೆನಪು

​ಕ್ರಿ.ಶ 1569 ರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದರು (ಕುಣಿಗಲ್ ಬಳಿಯ ಅವತಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಮಾಧಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ). ಇವರ ನಂತರ ಇವರ ಪುತ್ರರಾದ ಎರಡನೇ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ತಂದೆಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

​ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಬೆಳೆದು ನಿಲ್ಲಲು ಕಾರಣವಾದ ಈ ಮಹಾಪುರುಷನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅನೇಕ ಜನಪರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ:

• ​ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ (KIA) ಇವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ (Statue of Prosperity): ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡರ 108 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಭವ್ಯ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 'ವಿಶ್ವದ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಶಿಲ್ಪಿಯೊಬ್ಬರ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆ' ಎಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗೆ ಸೇರಿದೆ.
• ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಮಹನೀಯರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸರ್ಕಾರವು 'ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.

👉🏼ಶ್ರೀ ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಕುರಿತು ರಸಪ್ರಶ್ನೆ (74ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉತ್ತರ ಸಹಿತ)👈🏼

​ಉಪಸಂಹಾರ

​ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆ, ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮ, ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಜೀವನ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ. ಇಂದಿನ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂದು ತೋರಿದ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ.

: ಈ ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಶೇರ್ ಮಾಡಿ :